Deneme Analizi Nasıl Yapılır?

Deneme analizi, çözdüğün denemedeki her yanlış ve boş soruyu üç soruyla incelemektir: hangi konudan geldi, neden yapıldı ve bu hafta bunun için ne yapacaksın. Analizin çıktısı bir not değil, gelecek haftanın çalışma listesidir. Netleri yükselten şey çözülen deneme sayısı değil, bu listenin uygulanmasıdır; aynı hatayı üç denemedir tekrar ediyorsan sorun deneme azlığı değil, analizin yapılmamasıdır. Aşağıda dört adımlı yöntem, sebep türüne göre ne yapacağın ve uzun bir listede hangi açığı önce kapatman gerektiği var.

Ne zaman: aynı gün, en geç ertesi gün

Analizin en verimli zamanı denemenin bittiği gündür. Bir soruyu neden yanlış yaptığını o gün hatırlarsın: iki şık arasında kaldığını, süre yetmediği için tahmin ettiğini ya da soruyu yanlış okuduğunu. Birkaç gün sonra elinde yalnızca cevap anahtarı kalır ve analiz “doğrusu buymuş” deyip geçmeye dönüşür. Bu yüzden deneme günü programa iki parça olarak yazılır: deneme ve analiz.

Adım 1: Yanlışları ve boşları tek listeye yaz

Her yanlış ve boş soru için bir satır aç: ders, konu ve soru numarası. Boşları atlama — boş bıraktığın soru çoğu zaman en açık konuşan veridir: ya konuyu bilmiyorsundur ya da süre yetmemiştir. Doğru yaptığın ama tahminle işaretlediğin soruları da listeye ekle; şansla gelen doğru sınavda tekrarlanmaz.

Adım 2: Her satıra sebebini yaz

Analizin asıl işi buradadır. Yanlışın konusunu bilmek yetmez; aynı konudan gelen iki yanlışın sebebi bambaşka olabilir. Sebepler pratikte dört türe ayrılır:

• Bilmiyordum: konuyu hiç çalışmadın ya da eksik çalıştın. Soruyu yeniden görsen yine çözemezsin.
• Yanlış okudum: biliyordun ama soru kökünü, olumsuz ifadeyi ya da bir ayrıntıyı kaçırdın.
• Süre yetmedi: çözebileceğin soruya sıra gelmedi ya da acele edip hata yaptın.
• İki şık arasında kaldım: konuyu yüzeysel biliyorsun; doğruyu ayırt ettiren ayrıntı eksik.

Adım 3: Her sebebin çözümü farklıdır

En sık yapılan hata, her yanlışa aynı ilacı vermektir: “o konuyu tekrar çalışayım.” Oysa konu çalışması yalnızca birinci sebebi çözer:

• Bilmiyordum → konu bloğu. Konuyu çalış, aynı hafta içinde o konudan soru çöz.
• Yanlış okudum → okuma rutini. Soru kökünü işaretle, olumsuz ifadenin altını çiz, cevabı işaretlemeden soruyu bir kez daha oku. Yeni konu çalışmak bu hatayı azaltmaz.
• Süre yetmedi → süre tutarak soru bloğu ve turlama: emin olmadığın soruyu işaretleyip geç, turu bitirince geri dön.
• İki şık arasında kaldım → konuyu derinleştir. Doğru şıkkın neden doğru, diğerinin neden yanlış olduğunu kendi cümlenle yazamıyorsan o konu bitmiş sayılmaz.

Adım 4: Hangi açığı önce kapatmalısın?

Liste uzun çıktığında hepsine aynı anda girişmek, hiçbirini kapatamamakla biter. Öğrencilerin çoğunun takıldığı yer de burasıdır: ne çalışacağını değil, hangi sırayla çalışacağını bilememek. Sırayı üç soru belirler:

• Bu konudan sınavda kaç soru geliyor? Çok soru gelen konudaki açık, az soru gelen konudakinden daha fazla net demektir.
• Bu konuyu kapatmak ne kadar sürer? Kısa sürede kapanan konu, haftalar alacak bir konudan önce gelir — hem net getirir hem moral.
• Bu konu başka konuların ön koşulu mu? Temel matematik konuları gibi ön koşul olan bir eksik kapanmadan, ona dayanan konular da ilerlemez.

Listenin başına bu üç sorudan en az birine “evet” diyen konular yazılır: çok soru gelen, kısa sürede kapanan ya da ön koşul olan. Dikkat ve süre kaynaklı yanlışlar ise ayrı bir konu listesi değil, her güne eklenen bir rutindir.

Analizi programa bağla

Analizin son satırı “bu hafta ne yapacağım” sorusunun cevabıdır ve doğrudan haftalık programa yazılır: listenin ilk iki-üç konusu konu bloğu olarak, süre sorunu süre tutulan soru bloğu olarak. Programa girmeyen analiz, yapılmamış analizdir.

TYT çalışma programı: ders ağırlıkları ve haftalık iskelet

YKS çalışma programı: TYT-AYT dengesi ve haftalık plan

Netlerin gerçekten artıyor mu?

• Tek denemeye bakma. Denemeler arasında zorluk farkı vardır; bir denemede düşen net, çalışmanın işe yaramadığını göstermez. Son üç-dört denemenin eğilimine bak.
• Farklı yayınevlerinin netlerini birbiriyle karşılaştırma. Aynı yayınevinin denemeleri arasındaki değişim daha güvenilir bir ölçüdür.
• Toplam nete değil ders netine bak. Toplam yerinde sayarken bir ders yükselip diğeri düşüyor olabilir; program ders bazında değişir.
• Hedefine göre oku. Netin artıyor ama hedef sıralaman için gereken nete ne kadar uzak olduğunu bilmiyorsan, hızının yetip yetmediğini de bilemezsin.

Hedef sıralaman için kaç net gerekir? Açığını hesapla

Sık yapılan analiz hataları

• Cevap anahtarına bakıp “doğrusu buymuş” demek. Çözümü okumak, sorunun neden yanlış yapıldığını söylemez.
• Analizi ertesi haftaya bırakmak. Sebebini hatırlamadığın yanlışın analizi tahmine dönüşür.
• Yalnızca yanlışlara bakmak; boşları ve tahminle gelen doğruları atlamak.
• Her yanlışa konu çalışması açmak. Dikkat ve süre hataları konu çalışmasıyla azalmaz.
• Analiz etmeden yeni denemeye geçmek. Analizsiz çözülen her deneme aynı hataları bir kez daha tekrar ettirir.

Bu işi yapay zekâ yapsın

Bu yöntemin zor yanı yöntemi bilmek değil, her denemeden sonra sabırla uygulamaktır. YES.Akademi'nin dijital platformunda bu iş sistemin üzerindedir: çözdüğün testlere ve deneme sonuçlarına bakarak hangi kazanımda eksik olduğunu tespit eder, yanlışların hata kitapçığında birikir ve güne “bugün şunu çalış” diyen bir plan koyar; sen ilerledikçe plan kendini günceller. Dürüst sınırı da söyleyelim: sistem neyi çalışacağını söyler, çalışmak yine senin işin.

Burada bize ihtiyacınız olmayabilir

Her denemeden sonra aynı gün analiz yapıyor, sebepleri ayırıyor ve analizi haftalık programına gerçekten yazıyorsan ek bir sisteme ihtiyacın yok — bir defter ve bu sayfadaki dört adım yeterli. Sistem; denemeyi çözüp analize sıra getiremeyen, liste uzayınca nereden başlayacağını bilemeyen ya da analizi programa dönüştürmekte tıkanan öğrenci için anlamlıdır.